Çərpələng-Dağınıq fikirlər bloqu

Archive for the ‘Azərbaycan iqtisadiyyatı’ Category


Facebook-dakı “Media üçün iqtisad” qrupunun müzakirələrindən birində deyildi ki, ölkə olaraq qazandığımıza baxanda təhsilə çox az xərcləyirik. Yadıma düşdü ki, iki-üç il bundan qabaq belə bir grafik düzəltmişdim. Eşələdim tapdım, rəqəmləri də yenilədim.

Mənbə: Dünya Bankı, World Development Indicators 2010

Heyf ki, bəzi ölkələrin(ARM, KZ, UKR, RUS(2006-dan), TJK (2008-dən)) göstəriciləri 2007-ci ildən bəri yenilənməyib. Ancaq təsəvvür yaratmaq üçün kifayətdir. Acınacaqlı vəziyyətimiz göz qabağındadır. Düzdür, 2007-dən bu yana müsbət dəyişiklik var və alqışlanmalıdır, ancaq ümumi statistik trend yenə də mənfi meyllidir. Bir də ki, nə qədər ayrılır ayrılsın, yeyib-dağıdılacaqsa bütün bu cədvəllərin nə mənası var…

Bu da statik müqayisə, post-sovet məkanında keçənilki vəziyyət:

Mənbə: Dünya Bankı, World Development Indicators 2010

Advertisements

Azərbaycan iqtisadiyyatını izah etməyə çalışan modellər necə olmalıdır? Gündəlik gerçəkliyimizi əks etdirməli, ölkəyə aid oluna biləcək ümumiləşdirmələrə söykənməlidir. Fərziyyələrinə keçməmişdən əvvəl məni iqtisad elmində həmişə narahat etmiş bir məsələ üzərində durmaq istəyirəm. Standart iqtisadi nəzəriyyələrdə dövlətin qərar funksiyası məni həmişə düşündürub. Orda dövlət həmişə sosial optimuma can atan (istər Bentamın libertarian görüşləri, istər məşhur Pareto optimumu, istərsə də Rawls-un sosial ədalət məfhumu baxımından) bir qüvvə kimi görülür. Ancaq tutalım ki, iqtisad elmi məhdud vəsaitlərdən səmərəli istifadənin bütün yollarını tapdı. Məgər dövlət bu yollara həmişə əməl edəcəkmi? Bu suala “hə” cavabı vermək iqtisad elmini sosial elm olmaqdan çıxarır, texniki elmlər sırasına gətirir. Halbuki, iqtisadın gücü məhz dəqiq elmlərdən bəhrələnib, sosial qanunauyğunluqları tədqiq etməkdədir. Əgər dövlətin məqsədi təmənnasız şəkildə cəmiyyətin faydalılıq funksiyasının maksimumunu aramaqdan fərqlidirsə, onda əlbəttə ki, Bu yazının qalanını oxu »